Chất lượng điều hành trận đấu nói chung tại Premier League có đang đi xuống?
Đây là một câu hỏi cực kỳ khó trả lời, bởi dù chúng ta vẫn muốn tin rằng luật lệ luôn rõ ràng và dứt khoát, rất nhiều, nếu không muốn nói là phần lớn, các điều luật đều có thể được diễn giải theo nhiều cách. Và điều đó khiến chúng mang tính chủ quan.
Hãy lấy những thẻ phạt dành cho các tình huống ngáng chân, kéo người và vào bóng sai thời điểm làm ví dụ. Cả hành vi phản ứng trọng tài cũng vậy.
Một trọng tài có thể bước vào trận đấu với quyết tâm “cho trận đấu diễn ra tự nhiên” trong nửa giờ đầu tiên. Ông làm vậy nhằm giảm nguy cơ trận đấu biến thành một cơn mưa thẻ phạt – có lẽ ông sắp điều khiển một trận derby vốn thường xuyên vượt khỏi tầm kiểm soát – đồng thời tăng khả năng xuất hiện một màn so tài hấp dẫn, liền mạch.
Trong khi đó, một trọng tài khác có thể nhập cuộc với kế hoạch hoàn toàn trái ngược. Mục tiêu của ông là dập tắt mọi hành vi sai trái ngay từ đầu, để các cầu thủ hiểu rõ rằng ông sẽ không dung thứ cho bất kỳ trò vớ vẩn nào trong buổi chiều hôm ấy.
Vì thế, cùng một pha phạm lỗi ở hai trận đấu sẽ được xử lý rất khác nhau: một tình huống bị bỏ qua, còn tình huống kia bị trừng phạt thích đáng. Chúng được đánh giá một cách chủ quan.
“Ông chẳng biết mình đang làm gì cả,” một nhóm cổ động viên đặc biệt ồn ào hô vang về phía vị trọng tài đầu tiên, tức giận khi chứng kiến đối thủ chơi rắn với đội bóng của họ mà không bị xử lý.
Không chỉ là một trọng tài tồi, ông ta còn đến từ Bolton, nơi chỉ cách sân nhà của đối thủ một quãng lái xe ngắn. Vì vậy, không thể chối cãi rằng ông ta còn là một kẻ tham nhũng.
“Trọng tài là đồ thủ dâm,” một nhóm cổ động viên khác hét vào vị trọng tài thứ hai, hoặc đại ý là như vậy. Họ tức giận vì mỗi pha tranh chấp quyết liệt đều dẫn đến một tấm thẻ vàng, và bởi đội bóng của họ đang đối đầu với một CLB thuộc nhóm sáu đội hàng đầu, họ tin chắc đây lại là một minh chứng cho sự thiên vị các đội bóng lớn.
Suy cho cùng, Premier League rất muốn Manchester United vô địch và rõ ràng đã chỉ thị cho các trọng tài phải bảo đảm điều đó xảy ra.
Tuy nhiên, nếu gạt những điều ngớ ngẩn ấy sang một bên, liệu cách hành xử của một trong hai trọng tài có khiến họ trở thành những người “tồi tệ” hay không? Sự thật là cả hai đều đang thực hiện tốt kế hoạch điều hành trận đấu của mình.
Để làm rõ, cần phải nói rằng các trọng tài tuyệt đối không nên bước vào trận đấu với bất kỳ định kiến nào, cũng như không nên tìm cách áp đặt một kịch bản. Chỉ riêng điều đó đã khiến họ đáng bị chỉ trích, bởi nó làm trầm trọng thêm khía cạnh khiến tất cả chúng ta khó chịu nhất trong công tác trọng tài: sự thiếu nhất quán.
Tuy nhiên, cũng phải nói rằng họ là con người.
Nếu tính chủ quan là một yếu tố chúng ta phải thừa nhận trước khi đánh giá chất lượng trọng tài tại đất nước này, thì một yếu tố khác dĩ nhiên là sự xuất hiện tương đối gần đây của VAR.
Hết lần này đến lần khác, chúng ta chứng kiến VAR thất bại, và hết lần này đến lần khác, chúng ta nhầm tưởng đó là công tác trọng tài yếu kém, thay vì nhìn nhận đúng bản chất vấn đề: việc triển khai tồi tệ một hệ thống đang rất cần được sớm điều chỉnh.
Hãy lấy màn kịch lố bịch gần đây ở Bắc London làm minh chứng tiêu biểu: một sai sót đã làm thay đổi vị thế của Liverpool trên thị trường cá cược Premier League, dù họ ghi được một bàn thắng hoàn toàn hợp lệ trên sân Tottenham.
Khi Luis Diaz thoát xuống và ghi bàn, ví dụ duy nhất về công tác trọng tài yếu kém là việc trợ lý trọng tài phất cờ việt vị sai. Đó là một sai sót chắc chắn có thể được thông cảm, bởi chúng ta đã chứng kiến chuyện này xảy ra cả triệu lần trước đây.
Tuy nhiên, những gì diễn ra sau đó là không thể tha thứ: một màn hài kịch khiến người ta liên tưởng đến cảnh vài con tinh tinh cố gắng tìm hiểu cách sử dụng một chiếc Apple MacBook.
Một sự hiểu lầm cơ bản ngay từ đầu đã không bao giờ được sửa chữa khi mọi người liên tục nói chồng lên nhau – điều được thể hiện rõ đến đau đớn trong đoạn ghi âm được công bố – và tất cả đều chỉ dùng thuật ngữ chuyên môn thay vì nói năng rõ ràng, dễ hiểu.
Đáng buồn thay, đây hoàn toàn không phải lần đầu tiên VAR được sử dụng không đúng cách.
Tháng Hai năm ngoái tại Crystal Palace, một bàn thắng của Brighton bị từ chối vì đường kẻ được vạch theo nhầm cầu thủ, khiến Pervis Estupinan bị xác định việt vị dù thực tế anh không hề việt vị.
Cũng trong tháng đó, ở trận đấu với Arsenal đang đua vô địch, Lee Mason quá tập trung vào việc xác định một cầu thủ Brentford có tham gia vào tình huống bóng hay không – và quyết định chính xác rằng cầu thủ này không tham gia – đến mức quên kiểm tra lỗi việt vị. Và đoán xem? Cầu thủ ấy đã việt vị.
Trong mỗi trường hợp, PGMOL đều đưa ra lời xin lỗi, nhưng điều đó chẳng có mấy ý nghĩa. Bởi chắc chắn Roberto De Zerbi và Mikel Arteta thà nhận được những điểm số ấy còn hơn.
Khi tách biệt tình trạng liên tục thất bại trong việc triển khai VAR đúng cách khỏi công tác trọng tài thuần túy, chúng ta nhận thấy chất lượng trọng tài tại đất nước này hiện nay không tệ hơn cũng chẳng tốt hơn quá khứ. Nhưng đây mới là điểm mấu chốt, đây mới là nút thắt bất ngờ.
Bởi chỉ cần tìm kiếm đơn giản chủ đề này trên Google, chúng ta sẽ thấy vô số bài viết từ đầu thập niên 1990 cho đến ngày nay, những bài viết than phiền về chất lượng điều hành không đạt yêu cầu tại Premier League; những bài khẳng định rằng năm 1997, 2004 hoặc 2016 là một giai đoạn đặc biệt tồi tệ.
Chúng ta luôn không nhận được chất lượng tương xứng. Đó là sự thật. Chúng ta luôn xứng đáng được hưởng điều tốt hơn. VAR chỉ đơn giản là chiếu một luồng sáng lớn và xấu xí vào một khiếm khuyết kéo dài đã đến lúc cần được giải quyết.
*Bản quyền của tất cả hình ảnh trong bài viết này thuộc về Alamy*
Cập nhật lúc 2026-07-17 08:24